Prawownia Kancelaria

Tag: pacjent

  • Rodo w sektorze medycznym – kodeks postępowania

    Rodo w sektorze medycznym – kodeks postępowania

    W dniu 13 listopada 2018 r.  do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek dotyczący przyjęcia projektu kodeksu postępowania dla sektora ochrony zdrowia. Branża medyczna z niecierpliwością czekała na finał prac związanych z jego opracowywaniem. Kodeks miał powstać już w maju 2018 r. Wielu medyków liczyło, że pomoże im wdrożyć Rodo. Niestety, mimo wstępnych deklaracji, liczne uwagi i  kwestie sporne wydłużyły czas opracowywania dokumentu.

    Po co kodeks?

    Kodeks branżowy ma ułatwić interpretację Rodo, wyjaśnić zagadnienia sporne i doprecyzować tzw. klauzule abstrakcyjne. Stanowi zbiór zasad pozostających w zgodzie zarówno z unijnym rozporządzeniem, jaki i regulacjami krajowymi. Przestrzeganie zawartych w nim reguł ma zapewnić adekwatny poziom ochrony danych osób fizycznych.

    Dla wielu placówek dostosowanie się do Rodo nie było (lub nadal nie jest) łatwym zadaniem. Dlaczego? Przede wszystkim z powodu trudności w interpelacji przepisów. Rozporządzenie tworzy pewne ramy prawne, stawia wymagania, ale nie tworzy zamkniętego katalogu obowiązków, których wypełnienie zagwarantuje bezpieczeństwo danych. Problematyczne bywa również zestawienie Rodo z innymi aktami prawnymi. Na przykład z kodeksem pracy, ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta czy rozporządzeniem w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej. Trudnością dla medyków jest również wypełnianie obowiązków z Rodo przy równoległym zapewnieniu pacjentom właściwego poziomu ochrony ich życia i zdrowia.

    W związku z powyższym, powstało wiele mitów i nadinterpretacji. Zdejmowano z drzwi gabinetów tabliczki z nazwiskami lekarzy, nadawano pacjentom pseudonimy i odmawiano udzielania informacji o stanie zdrowia. Dochodziło i nadal dochodzi do absurdalnych sytuacji. Rodo bywa wykorzystywane jako „tarcza obronna” w realizacji uprawnień pacjentów, nadal niepotrzebnie lub na zapas pozyskuje się zgody na przetwarzanie ich danych. Podobne anomalie występują także po stronie pacjentów. Niektórzy domagają się udzielenia świadczenia zdrowotnego bez wykorzystywania danych osobowych lub odmawiają udziału w weryfikacji ich tożsamości.

    Kodeks postępowania jako zbiór wskazówek postępowania jest więc dokumentem jak najbardziej pożądanym.

    Kto może stosować kodeks?

    W przedstawionym Prezesowi UODO projekcie jako kryterium odbiorców wskazano wszystkie podmioty wykonujące działalność leczniczą bez względu na formalno-prawną formę. Zatem stosować kodeks mogą zarówno szpitale i kliniki, jak również indywidualne praktyki i gabinety. W tym miejscu zaznaczę tylko, że wyłączeniem objęto tzw. podmioty z branży lifestyle, fitness i dietetycznej (nawet jeśli przetwarzają dane o stanie zdrowia).

    Co znajduje się w kodeksie?

    W projekcie kodeksu znajdziemy między innymi:

    • podstawowe zasady przetwarzania danych pacjentów, w tym doprecyzowanie kiedy konieczne jest pozyskanie zgody pacjenta, a kiedy nie;
    • zdefiniowanie pojęcia administratora danych osobowych pacjentów;
    • określenie kto może mieć dostęp do danych pacjentów;
    • wyjaśnienie zasad udostępniania i powierzania danych osobowych pacjentów;
    • instrukcje dotyczące weryfikacji tożsamości pacjentów i wypełniania obowiązków informacyjnych;
    • zasady dotyczące realizacji praw pacjentów;
    • wskazówki dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych.

    Ponadto, w treści przygotowanego dokumentu znajdziemy wiele cennych uwag dotyczących identyfikacji procesów przetwarzania czy przykładowych rozwiązań.

    Projekt kodeksu jest dostępny pod następującym adresem www: http://www.rodowzdrowiu.pl/

    Status przestrzegającego kodeks

    Pozyskanie statusu podmiotu przestrzegającego kodeks stanie się możliwe, gdy dokument zostanie zaakceptowany przez Prezesa UODO.  W tym celu niezbędne będzie poddanie się przez podmiot audytowi i uzyskanie pozytywnej oceny. Wiąże się to z koniecznością poniesienia opłaty, która ma być wykorzystywana w celu pokrycia kosztów administracyjnych oraz promowania kodeksu i przestrzegania ochrony danych. Przy czym opłata ta za rok nie może przekroczyć przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (wg GUS).

    Podsumowanie

    Projekt kodeksu branżowego może być pewnym „drogowskazem” dla branży medycznej jak stosować Rodo. Podmiotom, które przystąpią do jego stosowania może posłużyć jako element potwierdzający stosowanie zasad przestrzegania ochrony danych osobowych (zarówno względem pacjentów, jak i w przypadku ewentualnej kontroli UODO). Natomiast dla tych,  którzy nie zdecydują się na pozyskanie statusu podmiotu przestrzegającego kodeks z pewnością będzie źródłem cennych informacji i rekomendacji.

    Źródło

    http://www.rodowzdrowiu.pl/

  • Dostęp do dokumentacji medycznej

    Dostęp do dokumentacji medycznej

    obrazek przedstawiajacy korytarz szpitalny

    Kiedy i w jakim zakresie lekarz może być zwolniony z zachowania tajemnicy lekarskiej? Czy ubezpieczyciel może zwrócić się do udzielającego świadczenia zdrowotnego o wydanie dokumentacji z leczenia ubezpieczonego? Jak wygląda kwestia tajemnicy lekarskiej po śmierci pacjenta?

    Obowiązek lekarza

    Zgodnie z zasadą, wyrażoną w art. 40 ust. 1 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty:

    „Lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu”.

    Przepisy prawne wskazują jednak pewne odstępstwa od powyższej reguły i ujawnienie tajemnicy jest możliwe, gdy:

    1) tak stanowią ustawy;
    2) badanie lekarskie zostało przeprowadzone na żądanie uprawnionych, na podstawie odrębnych ustaw, organów i instytucji – wówczas lekarz jest obowiązany poinformować o stanie zdrowia pacjenta wyłącznie te organy instytucje;
    3) zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób;
    4) pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy, po uprzednim poinformowaniu o niekorzystnych dla pacjenta skutkach jej ujawnienia;
    5) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie lekarzowi sądowemu;
    6) zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub uprawnionym osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.

    Prawa pacjenta

    Zgodnie z brzmieniem art. 23 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta:

    „Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych”.

    Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.

    Komu może być udostępniona dokumentacja medyczna:

    Zgodnie z art. 26 ust. 3. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną:

    • podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych, jeżeli dokumentacja ta jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych;
    • organom władzy publicznej, NFZ, organom samorządu zawodów medycznych oraz konsultantom krajowym i wojewódzkim, w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności kontroli i nadzoru;
    • podmiotom, o których mowa w art. 119 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli na zlecenie ministra właściwego do spraw zdrowia; (wojewodowie, konsultanci krajowi, jednostki organizacyjne podległe lub nadzorowane przez tego ministra, organy samorządów zawodów medycznych, medyczne towarzystwa naukowe, uczelnie medyczne i instytuty badawcze, specjaliści z poszczególnych dziedzin medycyny);
    • upoważnionym przez podmiot, o którym mowa w art. 121 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (podmiot tworzący), osobom wykonującym zawód medyczny, w zakresie niezbędnym do sprawowania nadzoru nad podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą;
    • ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, sądom, w tym sądom dyscyplinarnym, prokuraturom, lekarzom sądowym i rzecznikom odpowiedzialności zawodowej, w związku z prowadzonym postępowaniem;
    • uprawnionym na mocy odrębnych ustaw organom i instytucjom, jeżeli badanie zostało przeprowadzone na ich wniosek;
    • organom rentowym oraz zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności, w związku z prowadzonym przez nie postępowaniem;
    • podmiotom prowadzącym rejestry usług medycznych, w zakresie niezbędnym do prowadzenia rejestrów;
    • zakładom ubezpieczeń, za zgodą pacjenta (brak zgody uniemożliwia wydanie dokumentacji).
    • komisjom lekarskim podległym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, wojskowym komisjom lekarskim oraz komisjom lekarskim Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu, podległym Szefom właściwych Agencji;
    • osobom wykonującym zawód medyczny, w związku z prowadzeniem procedury oceniającej podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych na podstawie przepisów o akredytacji w ochronie zdrowia albo procedury uzyskiwania innych certyfikatów jakości, w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia;
    • wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych w zakresie prowadzonego postępowania;
    • spadkobiercom w zakresie prowadzonego postępowania przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych;
    • osobom wykonującym czynności kontrolne na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia;
    • członkom zespołów kontroli zakażeń szpitalnych, o których mowa w art. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zakresie niezbędnym do wykonywanych działań;

    Ponadto, lekarz udostępnia dokumentację medyczną szkołom wyższym lub instytutowi badawczemu do wykorzystania w celach naukowych, bez ujawniania nazwiska i innych danych umożliwiających identyfikację osoby, której dokumentacja dotyczy.

    Ujawnienie tajemnicy tylko w niezbędnym zakresie

    Ujawnienie informacji związanych z pacjentem może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie. Natomiast w przypadku, gdy sytuacja dotyczy ujawnienia informacji na wyraźną zgodę pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, zakres ujawnianej tajemnicy określa odpowiednio pacjent lub przedstawiciel ustawowy.

    Tajemnica po śmierci pacjenta

    W myśl przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz jest związany tajemnicą również po śmierci pacjenta, chyba że zgodę na jej ujawnienie wyrazi osoba bliska.  Jako osobę bliską należy rozumieć małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta. Osoba bliska może określić zakres ujawnianej przez lekarza tajemnicy. Do ujawnienia jednak nie dochodzi, gdy sprzeciwi się temu inna osoba bliska zmarłemu pacjentowi.

    Podstawa prawna

    Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

    Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.